ตอนที่ 202

ตอนนี้ซ่งฝูเซิงกำลังสอนให้ลูกสาวทำนา

วันนี้ซ่งฝูหลิงได้ความรู้ใหม่ ศึกษาเรื่องที่ตัวเองไม่เคยเข้าใจมาก่อน

สิ่งแรกที่จะต้องทำให้เข้าใจก็คือ หลุมกับโพรงไม่เหมือนกัน

หลุม ก็คือสิ่งที่ตั้งฉากกับพื้นดิน เวลาขุดจะเริ่มจากพื้นดิน แล้วขุดหลงไปตรงๆ ขุดให้ลึกมากๆ เมื่อยืนอยู่ปากหลุมมองลงไปข้างใน จะเห็นแค่ความมืดดำ มองภายในไม่เห็นอะไร

ทุกครั้งที่ลงไปเอาผักจากหลุม ท่านพ่อจะบอกว่า จะต้องเปิดฝา เปิดหลุมระบายอากาศก่อนถึงจะใช้บันไดพาดลงไปเอาผักได้ เพราะหลุมข้างในไม่มีที่ระบายอากาศจึงมักจะไม่มีออกซิเจน ถ้าคนลงไปทันที อาจจะตายได้เลย

และก็คล้ายกันตรงที่ เวลาปลูกผักก็ต้องการออกซิเจน ดังนั้นหากพวกเราขุดดินให้เป็น

หลุม ก็จะไม่สามารถที่จะปลูกผักได้

โพรง ไม่เหมือนหลุม โพรงไม่ได้ขุดแบบตั้งฉาก แต่เป็นการขุดเหมือนกับเจาะถ้ำ วิธีการขุดจะแตกต่างกันออกไป

บ้านใครต้องการโพรงใหญ่ขนาดไหน ก็สามารถขุดให้ใหญ่เท่าที่ต้องการ พูดง่ายๆ ก็คือ ตัวบ้านมักจะปลูกบนดิน แต่โพรงจะอยู่ใต้ดิน ขุดตามขนาดของบ้านแต่อยู่ใต้ดินเท่านั้น บ้านของพวกเราทำอะไรได้ สามารถก่อเตา ทำอาหาร มีห้องนอนได้ ในโพรงก็ทำได้เหมือนกัน

ข้างในโพรงจะต้องมีช่องระบายอากาศ ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องเปิดฝาระบายอากาศถึงจะปลูกผักได้

“ท่านพ่อ ทำไมในบ้านมักจะมีโพรงและก็มีหลุม ใครขุดไว้หรือ?”

ซ่งฝูเซิงไม่เข้าใจความคิดของซิ่วไฉผู้สูงวัยกับหลี่เจิ้งของหมู่บ้านเหรินจยา แต่ว่าเขาก็สามารถเดาได้

เขาดูจากข้างในโพรง มีก้อนอิฐที่เหลืออยู่หลายก้อน ในนี้น่าจะเคยมีการก่อเตา ต่อมาเตาคงพังลง จึงคาดการณ์ว่าที่นี่เคยมีคนกลุ่มหนึ่งย้ายมาในช่วงฤดูหนาว

ฤดูหนาวของทางเหนือไม่สามารถปลูกบ้านได้ เพราะข้างบนพื้นดินกลายเป็นน้ำแข็ง จึงขุดดินตั้งเสาไม่ได้

ต่อมาคนกลุ่มนี้จึงขุดโพรงเพื่อใช้พักแรมไปก่อน และจำนวนคนน่าจะมีไม่น้อย หลายครอบครัวอยู่ด้วยกัน โพรงที่ขุดไว้จึงมีขนาดใหญ่

ต่อมาคนก็อาศัยพักแรมจนถึงฤดูใบไม้ผลิ จึงมีการสร้างบ้านขึ้นที่ข้างบน

ซ่งฝูเซิงเดาได้แม่นยำ ในปีนั้นเหตุการณ์คงเป็นเช่นนี้ไม่ผิดเพี้ยน

ซ่งฝูหลิงถามกลับ

“แล้วทำไมด้านบนพื้นดินไม่อบอุ่น ทำไมไม่มีบ้านอยู่จะต้องขุดโพรงใต้ดิน เป็นเพราะ

เหตุผลใด”

เพราะเหตุใดน่ะหรือ เพราะในโพรงไม่ต้องใช้ไฟให้ความอบอุ่น แต่อุณหภูมิอบอุ่นกว่าบ้าน ทำไมจะต้องเอาผักกับผลไม้วางไว้ในหลุมหรือ เพราะในหลุมเก็บรักษาอายุผลไม้ได้เป็นเวลานานกว่า

ซ่งฝูเซิงอธิบายให้ลูกสาวฟังว่า

“เรื่องนี้ข้าก็ไม่รู้จะอธิบายอย่างไร ข้างในโพรงไม่ใช่เพียงแค่เรื่องอบอุ่นกว่า แต่มันยังสามารถรักษาอุณหภูมิให้คงที่ได้ด้วย…

…ในฤดูร้อน ไม่ว่าอากาศข้างนอกจะร้อนขนาดไหน อย่างเช่น ข้างนอกอุณหภูมิยี่สิบองศา แต่ในหลุมจะมีอุณหภูมิแค่สิบแปดองศา อากาศข้างในหลุมจะไม่เปลี่ยนไปตามอากาศข้างบนผิวดิน จะมีอุณหภูมิสิบแปดองศาเท่านั้น…

…และด้วยเหตุผลคล้ายกันนี้ ในฤดูหนาวอุณหภูมิติดลบสามสิบองศา แต่ภายในหลุมก็ยังมีอุณหภูมิแค่สิบแปดองศาเหมือนเดิม…

…อุณหภูมิคงที่ก็คือการรักษาระดับอุณหภูมิให้เท่าๆ กันเสมอไม่เปลี่ยนแปลง…

…ดังนั้น ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน อากาศในฤดูร้อนยังดี แต่ถ้าฤดูหนาวจะสร้างบ้านไม่ได้ มนุษย์อย่างพวกเราก็เลยต้องขุดโพรงเพื่อพักอาศัยไปก่อน ถึงแม้จะขาดฟืนก่อไฟ อย่างน้อยในโพรงข้างในก็ไม่หนาวตาย อุณหภูมิยังเป็นสิบแปดองศาเท่าเดิม…

…จะสร้างบ้านบนพื้นดินก็ไม่ได้ ถ้าบ้านบนดินไม่มีการก่อไฟให้ความอบอุ่น อากาศข้างในบ้านจะได้ผลกระทบจากอากาศข้างนอกบ้าน ทำให้คนหนาวตายได้เลย”

นอกจากนี้ ซ่งฝูเซิงยังแอบกระซิบกับลูกสาวว่า

“ในอดีตตอนยุคห้าศูนย์ จะมีการส่งกองกำลังไปที่ภาคเหนือหรือส่งไปที่ใดก็ตาม หรือแม้แต่คนพลัดถิ่น ในฤดูหนาวหากไปที่ภาคเหนือ จะไม่มีบ้านคน หากจำนวนคนเยอะก็จะขุดโพรงอยู่กันไปก่อน…

…บ้านท่านปู่ของเจ้าที่อยู่ทางด้านหน้า ข้างในบ้านไม่เหมือนกับบ้านหลังอื่น มันมีโพรงเชื่อมต่อกันไปมา เพื่อเตรียมที่พักให้คนงานที่จะขุดดิน…

…ดังนั้น บ้านของท่านปู่จึงปลูกกระเทียมเหลืองได้ แต่บ้านคนอื่นทำไม่ได้ จึงถูกคนอื่นอิจฉาริษยาและไปร้องเรียนเรื่องนี้กับทางการ”

ซ่งฟูหลิงรีบลุกมาแต่เช้าเพื่อช่วยท่านพ่อของนางทำงาน ทำให้เข้าใจความรู้ข้อแรกนี้

ความรู้ที่สองก็คือ การทำนา

ชีวิตของชาวนา ถึงแม้จะไม่ได้ทำนาบนผืนดิน แต่ก็สามารถทำนาจำนวนมากอยู่ข้างในโพรงได้ ซ่งฝูเซิงไม่หยุดที่จะทำงานและสอนลูกสาวเรื่องปลูกกระเทียมไปด้วย

เขาเห็นดินในโพรงถูกปรับจนเรียบ จะต้องปรับจนดินเรียบถึงปลูกพืชได้

“ท่านพ่อ หัวกระเทียมทำไมต้องแช่น้ำก่อนหนึ่งคืนค่อยนำมาปลูก”

“จะต้องให้หัวกระเทียมดูดออกซิเจนก่อนมันจึงจะงอกได้เร็ว เวลาเลือกหัวกระเทียม ต้องเลือกหัวที่มีขนาดใหญ่ เพราะจะงอกเป็นต้นอ่อนได้เร็ว ความจริงคือถ้าปลูกปริมาณน้อย เราสามารถเสียบลงในดินกี่หัวก็ได้ ไม่ต้องแยก ไม่ต้องแช่น้ำ ไม่ต้องเสียเวลา แต่ว่าพวกเราต้องการปลูกเพื่อขาย ทุกกลีบของกระเทียมจึงมีราคา เพราะฉะนั้นจะต้องแบ่งหัวกระเทียมทุกหัวออกและทำให้มีราก ทำอย่างนี้ ถึงต้องเสียเวลาเอาไปแช่น้ำก่อน”

“อ๋อ ท่านพ่อ ข้ารู้จักแต่ต้นอ่อนของกระเทียมมีสีเขียว แล้วกระเทียมเหลืองของพวกเรากับต้นอ่อนของกระเทียม มันมีอะไรที่แตกต่างกัน?”

“ไม่มีอะไรแตกต่าง มีที่แตกต่างอยู่อย่างเดียวก็คือ กระเทียมเหลืองจะต้องปลูกใต้ดิน หากถูกแสงแดดมันจะเปลี่ยนเป็นสีเขียว…